Płatność za zastępstwo procesowe – jak zamknąć temat monitów raz na zawsze

Rozmowa z wykonawcami zastępstw ma zwykle ten sam punkt kulminacyjny. O znalezieniu zlecenia można dyskutować, o stawkach można negocjować, ale przy pytaniu o płatności zapada charakterystyczna cisza, po której pada zdanie: „bywa różnie”. W praktyce oznacza to opóźnione przelewy, faktury przypominane po raz drugi i trzeci oraz uprzejme maile, których nikt nie chce pisać. Zatem, przyjrzyjmy się temu, skąd ten problem się bierze i jak go rozwiązać systemowo.

Dlaczego rozliczenia substytucji się sypią

Przyczyna jest strukturalna, a nie charakterologiczna. W obecnym modelu płatność jest ostatnim, całkowicie ręcznym etapem procesu, który i tak w całości toczy się ręcznie: ustalenia w czacie, faktura wystawiana z pamięci, przelew wykonywany, gdy komuś przypomni się o nim między rozprawami. Do tego dochodzą trzy okoliczności:

• wykonawca kredytuje zleceniodawcę – pracę wykonał w poniedziałek, wynagrodzenie zobaczy w najlepszym razie za dwa tygodnie;
• czasem kredytuje też klienta końcowego – gdy zleceniodawca stosuje zasadę „zapłacę, jak klient mi zapłaci”, ryzyko przerzucane jest na osobę, która nie ma z klientem żadnej relacji;
• brak śladu ustaleń – przy sporze o kwotę zostaje zrzut ekranu z komunikatora.

Moim zdaniem żaden z tych elementów nie wynika ze złej woli. Wynikają one z braku procesu – a proces to jedyne, co skutecznie zastępuje dobrą wolę.

Jak to działa na Wokanda.net – escrow w praktyce

Rozwiązanie, które wdrożyliśmy, jest proste w opisie i całkiem nietrywialne technicznie: płatność jest wbudowana w cykl życia zlecenia, a nie doklejona do niego po fakcie.

Krok 1 – blokada środków przed czynnością

Z chwilą przyjęcia zlecenia przez wykonawcę środki mocodawcy są blokowane na rachunku escrow prowadzonym przez regulowaną instytucję płatniczą. Innymi słowy, pieniądze są zabezpieczone, zanim wykonawca wejdzie na salę rozpraw. To odwraca dotychczasową logikę rynku: to nie wykonawca kredytuje zlecenie, lecz środki czekają na wykonanie czynności.

Krok 2 – wykonanie i potwierdzenie

Wykonawca realizuje czynność i zamyka zlecenie w systemie, dołączając sprawozdanie. Ustalenia – zakres, stawka, termin – są przez cały czas widoczne dla obu stron w jednym miejscu, więc nie ma pola na rozbieżne wspomnienia.

Krok 3 – uwolnienie wynagrodzenia

Wynagrodzenie zostaje uwolnione z chwilą wykonania zlecenia. Bez monitów, bez przypominania i bez niezręcznych telefonów do kolegi po fachu, z którym chce się przecież współpracować dalej.

Kto obsługuje płatności

Operatorem płatności jest STRIPE – fintech z siedzibą w San Francisco, działający w Unii Europejskiej i w Polsce na podstawie licencji wydanej przez Bank Centralny Irlandii. Innymi słowy, środki nie przechodzą przez rachunek platformy, lecz przez infrastrukturę regulowanej instytucji płatniczej, podlegającej nadzorowi finansowemu. To rozróżnienie warto rozumieć – szczególnie w zawodzie, w którym pytanie „gdzie dokładnie leżą te pieniądze” jest pytaniem naturalnym.

Co to zmienia dla obu stron

Dla wykonawcy: zapłata zabezpieczona przed wykonaniem czynności, brak roli windykatora i koniec kredytowania cudzej działalności własną pracą.

Dla mocodawcy: uporządkowany, jednolity obieg rozliczeń zamiast dziesiątek faktur przychodzących w przypadkowych terminach, oraz pewność, że wykonawca nie porzuci czynności z powodu sporu o pieniądze.

Uczciwie dodam, że taki model ma swoją cenę – środki muszą zostać zablokowane z góry, co dla części kancelarii jest zmianą przyzwyczajeń. Uważam jednak, że to cena znacznie niższa niż koszt utrzymywania rynku opartego na uprzejmych przypomnieniach.

Podsumowanie

Problem płatności w substytucjach nie polega na tym, że prawnicy nie płacą. Polega na tym, że rozliczenie jest jedynym etapem współpracy, którego nikt nie zaprojektował. Wystarczy przenieść je do wnętrza procesu – blokada środków przy przyjęciu zlecenia, uwolnienie przy jego wykonaniu – by cała kategoria konfliktów zawodowych po prostu zniknęła.

Podejmij zastępstwo z płatnością zabezpieczoną przed czynnością →